Sağlık

Stresi yenmenize kimler yardımcı olabilir?

Stresi kendi başınıza yenemiyorsanız en doğru yöntemlerden bir tanesi bir yakınınız yada uzmanlardan yardım almaktır. Stres konusunda araştırma yapan uzmanlar o kişileri bir yazı başlığında toplamışlar, işte o yazının ayrıntıları… 

Aileden ve arkadaşlardan biraz destek ve yardım almak stresle başa çıkmayı kolaylaştırabilir. Aslında, yardım isteyecek bir ailenin ya da herhangi bir arkadaşın olmaması kendi başına bir stres yaratabilir ya da stresi artırabilir.

Örneğin, kısa bir süre önce gerçekleşen bir olay (borçlanma ya da işinizi kaybetme endişesi gibi) konusunda kaygı duyuyor ya da belirsizlik yaşıyorsanız, korkularınızı anlatacak herhangi birinin bulunmaması stresinizi artırabilir. Başka insanların aynı şekilde kaygı duymadığına, bu baskıdan kurtulma olanağınızın bulunmadığına ve kimsenin bununla ilgilenmediğine kolayca inanabilirsiniz. Ayrıca, böylesi sık görülen bir olayla ilgili olarak kimsenin benzer kaygılar yaşamadığına ya da kimsenin bunu anlamayacağına, bu durumla başa çıkmada güçlük çekmenizin zayıflık belirtisi olduğuna, bundan utanılması ve bunun saklanması gerektiğine de inanabilirsiniz.

İyi dostlar ve sevgi dolu ilişkiler, stresle başa çıkmada yardımcı olur. Sadece istikrarlı bir aile yaşamı ya da sorunsuz bir iş ortamı bile destek olabilir. Böyle bir sığınak, soluklanma olanağı sağlayabilir, bir yol bulmamızı mümkün kılar ve bizim için özellikle stres yaratıcı bir sorunu çözümleyebilir.

Sizi, duygularınızı paylaşarak ve sır tutarak dinleyecek ve istediğinizde moral destek sağlayacak, pratik önerilerde bulunacak ya da arkadaşlık edecek, hatta sadece aklınızı sorunlardan uzaklaştıracak herhangi biriyle konuşmanız bile büyük bir yarar sağlayabilir.

Birisiyle konuşmak; sorunu daha açık görmenize, her şeyi ölçülü algılamanıza, olası tüm yanıtları ortaya çıkarmanıza, stres nedenleriyle yüzleşmenize ve bunların üstesinden gelmeyi öğrenmenize yardımcı olur.

KONUŞACAK KİMSE YOKSA
Ne yazık ki, yardım isteyecek yakın akrabası ya da iyi bir dostu olmayan (veya olmadığını düşünen) birçok insan vardır. Yalnızlık ve yalıtılmışlıktan kaçmak güç olabilir; reddedilme korkusu, yeni arkadaşlar edinme girişimlerinizi engelleyebilir. Asıl önemlisi, dışarıdan yardım almanız gerektiğini fark etmeniz ve bunu bir başarısızlık, utanılması gereken bir durum olarak görmemenizdir. Zaten kalabalık bir aileniz ve/veya arkadaş çevreniz varsa, stresle başa çıkmada onlardan nasıl yararlanacağınızı öğrenmelisiniz.

Öte yandan, yalıtılmışlık duygusu sorunlarınızın önemli bir bölümünü oluşturuyorsa, başkalarına dostluk ve destek sunarak sosyal bir çevre oluşturmayı deneyebilir, karşılığında onlardan aynı şeyleri alabilirsiniz. Yeni arkadaşlar edinmek ve bunu çeşitli derslere ve kurslara, spor etkinliklerine, gönüllü çalışmalara ya da siyasi etkinliklere katılma yoluyla geliştirmek için çaba harcamak yarar sağlayacaktır.

Bu adımların hiçbiri kolay değildir ve tümü de dışa açık olmak, açıkyürekli olmak ve başkalarına karşı duyarlı davranmak, güçlükler karşısında iyimser ve esnek olmak için bilinçli çaba göstermeyi gerektirir. Ancak, zaman içinde bunların büyük yararını görürsünüz. Tıpkı sizin gibi kendisini yalıtılmış hisseden başka insanlar bulunduğunu, onların da sizin kadar verici olabileceğini unutmayın; onları bulmak için kabuğunuzdan çıkmalısınız.

KİMLER YARDIMCI OLABİLİR?
Stresle başa çıkamıyorsanız, en kısa zamanda (ne kadar çabuk olursa o kadar iyi) yardım almaya çalışın. Yardım arama ve sorunlarınızı aileniz ve arkadaşlarınızla konuşmanın bile derhal rahatlama sağladığını göreceksiniz.

Din görevlileri
Stres altındaki çoğu insanda, manevi bir teselli ve destek bulmak için dine yönelme konusunda doğal bir eğilim vardır. İnananlar açısından, paylaşılan inancın gücü, ortak bir amaç ve aidiyet duygusu, zorlukların ve moral bozukluğunun üstesinden gelebilir. Din görevlileri genellikle danışma konusunda deneyimlidir ve sorunları konuşmak ve destek sağlamak için de herkesten daha istekli olabilirler.

Gönüllüler
“Samaritanlar” gibi bir gönüllüler örgütü, duygularınızı paylaşan bir dinleyici olabilir, bilgi ve öneri sunabilir. Yerel sağlık görevlileri de sağlıkla ilgili bilgi verebilir.

Hastaneler
Çoğu insan için ilk başvurulacak uzman hastanelerdeki psikiyatrist, klinik psikolog ve Psikoterapi sttir.

Özel çalışan uzmanlar
Özel çalışan bir psikiyatrist veya psikoloğa da görünebilirsiniz.

Profesyonel yardım
Alabileceğiniz üç tür profesyonel yardım vardır: tıbbi, psikolojik ve sosyal. Ancak sadece tıp doktorları ilaç yazabilir. Sosyal hizmet uzmanlarının, klinik psikologların, danışmanların ve psikiyatristlerin önemli rolleri vardır. Bu görevlilerin kişisel nitelikleri önemlidir ve kabullenme, sıcaklık, samimiyet, empati, sabırlılık, güvenilirlik, kalıcılık ve önemsiz görünen sorunları bile ciddiye alabilen bir ilgililik gibi özelliklere sahip olmalıdırlar.

Tedavide geleneksel tıbbi yaklaşım çok dar olduğu ve kişisel ve sosyal yönleri ihmal ettiği için eleştirilmiştir. Bu eleştiri nedeniyle, tıbbi tedaviye ek olarak ya da tek başına kullanılacak birçok psikolojik yaklaşım geliştirilmiştir.

Doktorunuz
Stres altındaki birçok insan, özellikle de çok az güvenilir arkadaşı olan veya hiç olmayanlar için, ilk ve başlıca yardım kaynağı aile doktorlarıdır. Doktorlar yaşamın sağlığı etkileyen bütün yönleriyle ilgilenmekle birlikte, öteki insanlar gibi onlar da yardımcı olmaları gereken stres yanıtlarına değişik tepkiler gösterir.

Doktorların çoğu, danışmanlık ve genel tavsiyelerde bulunma yoluyla stresle başa çıkmayı yeğler. Doktor anlatılanları dinlerken, strese yol açan durumları anlatma eylemi bile, stresi belli bir çerçeve içine yerleştirme, dolayısıyla ayarlama yapma ve karar verme olanağı sağladığından çoğu zaman yararlıdır.

Doktor kapsamlı bir biçimde muayene edebilir ve bazı durumlarda özel kan tahlilleri isteyebilir. Stres belirtileri sizin için dayanılmaz olabilir ve bir hastalığınız varmış gibi gelebilir; ciddi bir hastalığın bulunmadığını, vücudunuzun stres altında bile mükemmel bir verimle çalıştığını öğrenmeniz sizi rahatlatabilir.

Sonuç ne olursa olsun, doktorunuzun sizi görmesi hem farklı stres azaltma yollarını tartışmak, hem de nereden daha fazla yardım ve bilgi alabileceğinizi öğrenmek açısından iyi bir olanaktır.

Doktorlar sıklıkla kendilerini güven, cesaret ve duygudaşlık sağlamak için duygusal destek, tavsiye ve danışmanlık hizmeti sunma durumunda bulurlar.

DESTEK VE DANIŞMANLIK

Gerçekten de bu, olasılıkla en yaygın ve en başarılı yardımdır. Birçok vakada dinlemek, tavsiyelerde bulunmaktan daha önemli olabilir; ancak dinlemek, yalnızca söylenen sözcükleri duymak değil, karşınızdaki kişinin söylediklerini dikkate almak ve neler hissettiğini anlamaya çalışmak anlamına gelir.
Danıştığınız kişi, duruma özgü duygularınızı ifade etmenize yardımcı olmalı ve bunların kesinlikle “normal” olduğu konusunda güvence vermelidir. Omuza konulan bir el, pek çok sözcükten daha yararlı olabilir.
Hissettiğiniz mantıksız öfke ve suçluluk duyguları da olduğu gibi kabul edilmeli, hafifsenmemelidir.
Bir krize varan olaylar dizisini anlatabilirsiniz.
Anlatılan olayların gerçekliğini sınayabilirsiniz.
Bunların sonuçlarını da ortaya koyabilirsiniz.
Yaşamınıza yeni bir yön vermek için cesaret kazanabilirsiniz.

Ancak sorunlarınızı tümüyle strese bağlamamaya ve uzman yardımına bağımlı hale gelmemeye dikkat edin.

Danışmanlık nedir?
Danışmanlık, bazı olayların bir kişi ya da bir aile üzerindeki etkilerini anlamak ve ilgili kişi ya da kişilerle birlikte duygusal ve pratik gerçeklerin nasıl ele alınacağını planlamak için yapılan girişimlerden oluşan bir dizi etkinliğe verilen isimdir. Amaç, bir yanıt dayatmak değil, kişinin bilinçli bir şekilde seçtiği yaşamı sürdürmesine yardımcı olmaktır.

Hemen herkes kendisini iyi bir danışman olarak nitelese de, danışacağınız kişinin bu konuda eğitimli, yeterli ve deneyimli olduğundan emin olmalısınız. Bu bilgileri, doktorunuzdan ya da ilgili meslek örgütlerinden isteyebilirsiniz.

Birçok danışmanlık tekniği bulunmakla birlikte, başarılı bir danışmanın temel özellikleri duygusal sıcaklığı, anlayışlı ve samimi olmasıdır. Ayrıca, onunla ilişki kurabileceğinizi de hissetmeniz gerekir. Danışmanlık genellikle birkaç haftalık ya da aylık dönemler boyunca düzenli bir şekilde sürdürülür.

Güven verme (Reassurance)
Bu, belki de en çok kullanılan yaklaşımdır. Kuru kuruya güvence verme nadiren yarar sağlar, ancak dikkatle dinlemek esas stres nedeninin belirlenmesine yardım eder, ardından stresi azaltma açısından uygun “yeni” bilgilerle, anlaşılır ve akılda kalacak şekilde güvence verilebilir.

Davranış danışmanlığı (Behavioural counselling)
Davranış danışmanlığı, davranışları değiştirmeyi hedefler. Esas sorun güçlüğe yol açan davranış biçimlerini inceleyerek belli bir güçlük ya da semptomu ortadan kaldırmak, ardından sorunlarla başa çıkmakta daha yararlı yollar öğrenerek yanıtları değiştirmektir. Tek başına “konuşmak” değil, “yapmak” üzerinde durulur.

İlişkilerinde zorlanan kişiler (örneğin utangaçlık ya da çekingenlik) bu yolla yeni ve yararlı “sosyal becerileri” öğrenebilir. Davranışlarınızı tartışıp gözlemledikten sonra, danışman ya da terapist önce bunun diğer insanlar üzerindeki etkilerini açıklayabilir ve belki bir video kaseti kullanarak nasıl davrandığınızı size gösterebilir.

Yaklaşımınızdaki sorunları birlikte belirledikten sonra, terapist yeni ve daha etkili davranış biçimleri için sizi eğitebilir, başka kişilerle yapılan bir “rol oyununda” bunları uygulamanızı sağlayabilir. Alternatif olarak, terapist kendi yanıtlarınızı daha açık bir şekilde ve farklı bir açıdan görmenize yardım etmek için, ilişkilerinizde özel olarak zorluk yaşadığınız birisinin rolünü üstlenmenizi isteyebilir.

Mantıksal-duygusal danışmanlık (Rational-emotive counselling)
Mantıksal-duygusal danışmanlık, “kaygılı olma konusunda kaygılanma” yollarını dikkate alır. Sorunlara ilişkin mantıksız düşünme yollarını belirler ve sonra bunlarla başa çıkmada daha az stres yaratan yollar bulmamıza yardımcı olur.

Yazar hakkında

Alkan Kaya

Yorumla

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.