Sağlık

Bağırsak kanseri, belirtileri ve tedavisi

Bağırsak kanserlerinde genetik yatkınlığın kesinlikle söz konusu olduğunu vurgulayan uzmanlar, ailesinde bağırsak kanseri olan, 50 yaşın üzerindeki herkesi erken teşhisin önemi açısından uyarıyor.

Bağırsak kanserlerinde genetik yatkınlığın kesinlikle söz konusu olduğunu vurgulayan uzmanlar; ailesinde bağırsak kanseri olan, 50 yaşın üzerindeki herkesi uyarıyor; “Alkol kullanmayın, fazla kırmızı et tüketmeyin, sigara kullanmayın ve şişmanlamayın!”

Bağırsak kanserlerine yakalanma riskinin, özellikle son yıllarda değişen beslenme kültürüyle beraber hızla arttığı biliniyor. Ailesel yatkınlık söz konusu ise çok daha dikkatli olunması gerekiyor. Uzmanların ortak görüşü ise; ‘‘Belirtileri dikkate alın. Teşhis ne kadar erken konursa, kanser hücrelerinin iyileşme oranı o kadar yüksek.’’

Bağırsak kanserlerinin teşhisi ve tedavisi ile ilgili hazırladığımız bu dosyada; kendi alanlarında uzman olan hekimlerden, belirtileri, riskleri, cerrahiden, kemoterapiye ve radyoterapiye uzanan tedavi yöntemlerini ayrıntılarıyla bulacaksınız.

Bağırsak kanserlerinin tedavisi; tümörün büyüklüğü, yerleşimi ve yaygınlığına göre biçimlendiriliyor ve gastroenteroloji, cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi olmak üzere birçok disiplinin içinde bulunduğu kombine bir yaklaşımla yapılıyor. Bu kanserlerin yaşa bağlı olarak arttığına dikkat çeken Dr. Suat Özden merak edilen soruları yanıtladı…

Bağırsak kanserleri nedir?

Bağırsak dokusu hücrelerinin karakter değiştirerek kontrolsüz büyümesi sonucunda oluşan tümöral kitlelere genel olarak bağırsak kanserleri diyoruz. Bu kanserler oluşmadan önce bağırsakta küçük polipler halinde görülüyor. Kalın bağırsakta küçük lezyonlar oluşuyor. Zaman içerisinde bu lezyonlar büyüyerek kanserleşiyor. Bu süre yaklaşık 5 – 10 yılı kapsıyor. Özellikle 50 yaş üstü kişilerde kolorektal kanserlerin oluşum riski yaşla beraber artıyor. 70 yaşına gelindiği zaman genel popülasyonda yaklaşık yüzde 2,5 ile 5 oranına kadar bağırsak kanseri oluşma riski yükseliyor.

Kanserde yaşın ne gibi bir etkisi var?

Vücudumuzda kanserin oluşmasını tetikleyen bir takım nedenler var. Bunlar; yaş, çevresel etkenler ve bunların yanında genetik faktörlerdir. Özellikle yaş çok önemli bir faktör. Çünkü hücrelerin kendini tazeleme, yenileme gibi özellikleri var. Bu özellikler insan yaşlandıkça yavaşlıyor ve istenildiği gibi çalışmıyor. Bir de hastalığa karşı genetik yatkınlık söz konusu ise, bu özellikler beklenenden daha da çabuk bozuluyor. Hücreleri kendimiz onaramıyoruz, kanser oluşumuna açık oluyorlar. Bu tip kanserlerin yaklaşık yüzde 90’ı 50 yaşın üstündeki kişilerde görülüyor. Yüzde 10’u ise 50 yaşın altındaki kişilerde, özellikle de genetik yatkınlığı olanlarda görülüyor.

Bağırsak kanserlerinin belirtileri nelerdir?

Kanser oluştuğu zaman genellikle ilk belirti kanama ile kendini gösteriyor. Bu kanama dışkıda görülen kırmızı kan şeklinde olabiliyor. Bazen de dışkıda gizli kan araştırması yaptırıyoruz. Dışkıda kan tespit edilirse, nedenini öğrenebilmek için kolonoskopi yapıyor ya da bağırsak filmleri istiyoruz. Bu kanser türünün ikinci bir belirtisi ise bağırsaklardaki bir takım rahatsızlıklardır. Kişide bağırsak tıkanması olabilir, hasta büyük tuvaletini yapamaz, karnı şişer. Bu şikâyetlerle hastaneye başvurduğu zaman, kişinin hastalığı araştırılır. Ayrıca check-up’larda, kan tahlillerinde, demir eksikliği anemisi çıkabilir ki, bu hekime bir uyarıdır. Araştırılması gerekir. Bir de bağırsak alışkanlıklarında bozulmalar olabilir. Kişi her gün tuvalete rahat çıkıyorsa, kabız olmaya ve daha uzun zamanda çıkmaya başlar. Dışkının formu bozulur. Bunlar en dikkat çekici belirtilerdir.

Bu kanserlerin oluşumunda beslenme faktörünün rolü nedir?

Bağırsak kanserlerinin oluşumunu, düşük lifli beslenme tarzının arttırdığı düşünülüyor. Bu nedenledir ki; biz topluma yüksek lifli gıdalar tüketmeleri konusunda tavsiyelerde bulunuyoruz. Araştırmalar; ne yazık ki açıkça besinlerdeki lifin düşük olmasının ya da fazla kırmızı et yemenin kalın bağırsak kanser riskini arttırdığını göstermiyor. Ama biz; yüksek lifli gıdaların bağırsak hareketlerini düzenlediğini biliyoruz ve tam olarak ispatlanmamış olsa da kanser riskini azalttığını düşünüyoruz.

Genetiğinde bu riski taşıyan kişilerde, hastalık nasıl ortaya çıkıyor?

Bağırsak kanserlerinde genetiğin rolü çok önemlidir. Örnek olarak Familyal Adenomatöz Polipozis adında bir sendrom hastada dominant bir gen olarak bulunur. Bu kişilerin bağırsağına baktığınızda, bağırsak yüzeyinde yüzlerce, binlerce küçük küçük polipler görülür. Bu polipler zaman içerisinde büyüyerek kanserleşir. Bu hastanın aile hikayesini bilmiyorsanız, hastalık belirti vermeden teşhis etmeniz mümkün olmaz. Ama gelen hastaları bağırsak kanseri açısından değerlendirirken aile hikâyelerini de ayrıntılı alırsak elimizde çok önemli ipuçları olur. Erken yaşta bir kanser saptanmış mı? Aile bireyleri arasında birden fazla kişide bağırsak kanseri olan var mı? Belirli semptomlar var mı, yok mu? Araştırıyoruz. Kişinin ailesinde, örneğin babasında erken yaşta bir kanser saptanmışsa bu bizim için bir alarmdır. Saptanan kanserin türü neydi, neredeydi, bağırsakta polip var mıydı, kaç yaşında saptanmıştı? gibi…

Yazar hakkında

Alkan Kaya

Yorumla

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.